Shkup, 6 korrik, Zhurnal.mk – “Detyrimi ynë është që gjuha maqedonase të marrë mbrojtje institucionale të vërtetë, të gjallë dhe dinjitoze. Respekti ndaj gjuhës maqedonase nuk dëshmohet me deklarata, por me institucione që funksionojnë, me ligje që zbatohen dhe me një shtet që i përmbush detyrimet e veta në mënyrë të qëndrueshme”, tha Ljutkov.
Vendosja e Inspektoratit për gjuhën maqedonase dhe punësimi i inspektorëve në këtë institucion, formimi i Këshillit për gjuhën maqedonase dhe përgatitja e Strategjisë Kombëtare për gjuhën maqedonase nuk nënkuptojnë mosfunksionim, por sukses, theksoi ministri i Kulturës dhe Turizmit, Zoran Ljutkov, në debatin mbikëqyrës “Mosfunksionimi dhe zbatimi i pasaktë i dispozitave të Ligjit për përdorimin e gjuhës maqedonase”, që u mbajt në Kuvend në seancën e Komisionit për Kulturë.
Ai i hodhi poshtë kritikat se ministria nuk është e interesuar për gjuhën maqedonase dhe theksoi se zbatimi i Ligjit është detyrim i të gjitha institucioneve dhe se zbatimi i tij i qëndrueshëm nuk duhet të jetë objekt i përplasjes së ditës politike.
“Nuk do të pranoj asnjë hipokrizi politike nga ata që për vite me radhë nuk ndërtuan sistem funksional, e sot paraqiten si të vetmit mbrojtës të standardit që vetë nuk e kanë mbrojtur. Gjuha maqedonase meriton qasje kombëtare të unifikuar. Mosfunksionimi dhe zbatimi i pasaktë i Ligjit për përdorimin e gjuhës maqedonase nuk është problem që na ka rënë nga qielli, por pasojë e menaxhimit të papërgjegjshëm shumëvjeçar, letargjisë institucionale dhe pasinqeritetit politik”, tha Ljutkov.
Ministri informoi gjithashtu se Qeveria i ka detyruar institucionet të respektojnë detyrimet ligjore për angazhimin e lektorëve, ndërsa të dhënat që po mblidhen, siç tha, do të jenë bazë për hartimin e Strategjisë Kombëtare për gjuhën maqedonase.
“Detyrimi ynë është që gjuha maqedonase të marrë mbrojtje institucionale të vërtetë, të gjallë dhe dinjitoze. Respekti ndaj gjuhës maqedonase nuk dëshmohet me deklarata, por me institucione që funksionojnë, me ligje që zbatohen dhe me shtet që i përmbush detyrimet e veta”, shtoi Ljutkov.
Në debat foli edhe ish‑ministrja e Kulturës dhe deputete e LSDM‑së, Bisera Kostadinovska‑Stojçevska, e cila akuzoi se Ligji nuk po zbatohet.
Ajo tha se me zbatimin e Ligjit duhej të rritej interesimi për studimin e gjuhës maqedonase, të punësoheshin lektorë në institucione, shtëpi botuese dhe media, si dhe të forcohej funksionimi i Inspektoratit për gjuhën maqedonase. Por, sipas saj, gjendja është shqetësuese, sepse edhe pas më shumë se një viti nga miratimi i Ligjit nuk ka përparim thelbësor në zbatimin e tij.
“Pse e dorëzuam këtë iniciativë për debat mbikëqyrës? Sepse mund t’ju lexoj të gjitha nenet që nuk zbatohen, por kjo do të thotë t’ju lexoj të gjithë Ligjin. Përveç emërimit të drejtoreshës më 9 prill 2025, një vit e dy muaj pas miratimit të Ligjit, asgjë tjetër nuk funksionon. Pamë dy inspektorë të punësuar para gjysmë muaji në Ministrinë e Kulturës, të cilët duhet të kalojnë një vit të tërë për t’u përgatitur që të mund të kryejnë mbikëqyrje”, tha Kostadinovska‑Stojçevska.
Në debat ishin të pranishëm edhe drejtoresha e Inspektoratit për gjuhën maqedonase, Mençe Andreeva, ish‑kryetarja e Këshillit për gjuhën maqedonase, Simona Gruevska‑Maxhoska, kryetarja e Shoqatës së Lektorëve të Maqedonisë, Elizabeta Bandilovska, drejtori i Qendrës Kombëtare të Konservimit dhe ekspert i mbrojtjes së gjuhës maqedonase, Aleksandar Jordanoski, si dhe dekania e Fakultetit Filologjik “Goce Dellçev” – Shtip, Lusi Karanikolova‑Çoçorovska.
Zbatimin e Ligjit për përdorimin e gjuhës maqedonase e analizoi edhe “360 gradë” përmes një mini‑hulumtimi, i cili tregoi se me gishta numërohen institucionet që kanë të punësuar lektorë, megjithëse Ligji është në fuqi që nga viti 2024. Qeveria, për shembull, ka të punësuar një lektor, por në njoftimet e faqes zyrtare vërehen gabime gjuhësore. Gabime u identifikuan edhe në publikimet e opozitës LSDM, si dhe në aktgjykimet gjyqësore.
Për moszbatimin e gjuhës standarde maqedonase në ngjarje publike të financuara nga Buxheti, publikimin e teksteve të pa‑lektuara, transmetimin e programeve me titra ose sinkronizim të pa‑lektuara, si dhe publikimin e materialeve reklamuese të pa‑lektuara, parashikohen gjoba deri në 3.000 euro. Por nuk ka kush t’i shqiptojë, sepse Inspektorati për gjuhën maqedonase ende nuk funksionon.
