Shkencëtarët kanë gjetur stoli të çuditshme, të bëra prej metalit që nuk është nga Toka, në mes të një thesari të lashtë.
Domethënë, duket se byzylyku dhe hemisfera e zbrazët e zbukuruar me ar janë farkëtuar nga hekuri i një meteoriti. Thesari Villena, i përbërë nga 66 objekte kryesisht ari, u zbulua më shumë se 60 vjet më parë (1963) në Alicante, Spanjë dhe që atëherë është konsideruar si një nga shembujt më të rëndësishëm të argjendarisë në epokën e bronzit.
Megjithatë, për ekspertët ishte disi e vështirë të përcaktonin moshën e koleksionit për shkak të dy artikujve. Një hemisferë e vogël, e zbrazët, e cila ndoshta zbukuronte një pjesë të një skeptri ose shpate, dhe një byzylyk dukej sikur të ishin prej hekuri, domethënë nuk i përkisnin epokës së bronzit, shkruan sciencealert.
Epoka e hekurit në Gadishullin Iberik filloi rreth vitit 850 para Krishtit, dhe copat e arit në thesar vijnë midis viteve 1500 dhe 1200 para Krishtit. Prandaj, këto objekte hekuri përfaqësonin një lloj enigme.
Hekuri në planetin tonë nuk vjen vetëm nga minerali i hekurit, ai mund të vijë edhe nga hapësira. Ka një sërë artefaktesh të lashta hekuri që datojnë para epokës së hekurit. Më e famshmja prej tyre është ndoshta kama e faraonit Tutankhamun, e cila u farkëtua nga hekuri nga meteoritët.
Shkencëtarët mund të tregojnë se cili hekur vjen nga planeti ynë dhe cili nga thellësitë e hapësirës. Hekuri nga meteoritët përmban shumë më tepër nikel se hekuri nga Toka. Prandaj, ekspertët kërkuan leje nga Muzeu Arkeologjik Komunal i Villenës, ku ndodhet koleksioni, për të testuar këto dy objekte të pazakonta.
Duke përdorur spektrometrinë e masës (një teknikë e përdorur për të analizuar molekulat bazuar në masën e tyre), ata përcaktuan përbërjen e tyre dhe pavarësisht shkallës së lartë të korrozionit, zbuluan se hemisfera dhe byzylyku me shumë mundësi ishin prej hekuri meteorit.
Meqenëse artikujt janë gërryer shumë, rezultatet nuk janë përfundimtare. Megjithatë, ka teknika më të reja, jo-invazive që mund të mbështesin rezultatet e analizës në të ardhmen. Kjo do të zgjidhte misterin e epokës së koleksionit – të gjitha sendet u bënë përafërsisht në të njëjtën periudhë, rreth viteve 1400 deri në 1200 para Krishtit, me disa prej tyre duke fshehur materiale që nuk erdhën nga Toka.
Hulumtimi i quajtur Hierro meteorítico en el Tesoro de Villena u botua në revistën Trabajos de Prehistoria.
