Shkup, 5 mars – Një prej organizatave më të rëndësishme ndërkombëtare “Freedom House” ka bërë publik raportin për Maqedoninë e Veriut dhe shtetet tjera në të cilin konstatohet se Maqedonia e Veriut vijon të mbetet si shtet “pjesërisht i lirë”. Kjo flet qartazi se Maqedonia e Veriut ka stagnuar në vend, dhe po i pëlqen pozita e të qenurit pjesërisht i lirë. Kushti për të pasur rezultate të mira është çlirimi dhe pavarësimi gjyqësorit. Kjo mbase orienton rezultatet në drejtim të lirive të qytetarëve. Korrupsioni dhe transparenca problematikat kryesore të vendit që në të njëjtën kohë shkaktojnë edhe pengesa si në integrim ngjashëm edhe në raporte tjera ndërkombëtare. Trajtimi i barabartë përballë ligjit për të gjithë qytetarët pa dallim kjo situatë tani për tani mund të jetë vetëm çështje imagjinare dhe jo reale. Sepse, në Maqedoninë e Veriut qytetarët përballë ligjit vendosen varësisht cilës etni i përkasin, shkruan Zhurnal.
“Fridom haus”: Liria globale po përkeqësohet, Maqedonia e Veriut mbetet në kategorinë e vendeve pjesërisht të lira
Liria globale vazhdoi të përkeqësohet në vitin 2023, që është trend i cili ka vazhduar për 18 vjet me radhë, njofton “Fridom haus” në raportin e saj vjetor të sapo publikuar “Liria në botë”.
Maqedonia e Veriut, siç transmeton Zëri i Amerikës në gjuhën maqedonase, mbetet në kategorinë e vendeve pjesërisht të lira në shoqërinë me Shqipërinë, Kosovën, Serbinë, Malin e Zi, Bosnje dhe Hercegovinën, Hungarinë, Ukrainën dhe Moldavinë. Rënie më të madhe për dhjetë vitet e fundit nga shtetet e rajonit kanë Serbia e cila shënoi rënie prej 21 pikësh, si dhe Bosnje dhe Hercegovina me një rënie prej 10 pikësh.
Manipulimet zgjedhore, luftërat dhe sulmet ndaj pluralizmit janë shtytësit kryesorë të rënies globale, sipas “Fridom haus”. Pothuajse 38 për qind e njerëzve në botë tani jetojnë në vende të vlerësuara si jo të lira, 42 për qind jetojnë në vende pjesërisht të lira dhe vetëm 20 për qind jetojnë në vende të lira.
“Liria globale ka bërë hapa të mëdha prapa në vitin 2023. Bota përballet me një tjetër provë kyçe në vitin 2024, si për shembull shkaku i shumicës së konflikteve të armatosura duke përfshirë Evropën Lindore, Kaukazin Jugor dhe Lindjen e Mesme, në pjesën më të madhe të popullsisë globale do t’i mohohen liritë themelore në vitet në vijim e cila në fund do të ndikojë në paqen, prosperitetin dhe sigurinë”, tha Majkëll Xhej Abramovic, kryetar i “Fridom haus”.
Invazioni rus i Ukrainës vazhdoi për një vit të dytë, duke degraduar më tej të drejtat themelore në territoret e okupuara dhe duke shkaktuar një shtypje më intensive brenda vetë Rusisë. Mohimi i të drejtave politike dhe lirive civile në territoret kontestuese ka kufizuar lirinë në disa vende, duke përfshirë disa demokraci, thekson “Fridom haus”.
“Represioni në territoret kontestuese është kryer kryesisht nga regjimet autokrate, por qeveritë e zgjedhura në mënyrë demokratike të Izraelit dhe Indisë kanë kontribuar në shkeljet e të drejtave themelore në Bregun Perëndimor dhe Rripin e Gazës dhe në Kashmirin e administruar nga India”, theksohet në raport.
“Ky vit do të jetë vendimtar për shoqëritë demokratike dhe përpjekjet e tyre për të çuar përpara kauzën e lirisë në mbarë botën. Mbrojtja e të drejtave të atyre në territoret kontestuese, forcimi i masave mbrojtëse për zgjedhje të lira dhe të ndershme dhe reagimi i shpejtë ku liderët antidemokrat kërkojnë të përmbysin qeveritë e zgjedhura janë vetëm disa nga veprimet që duhen ndërmarrë vazhdimisht për të ndalur rënien globale”, deklaroi Jana Gorohovskaja, bashkëautore e raportit dhe drejtoreshë kërkimore për strategjinë dhe dizajnin në “Fridom haus”.
Në vende si Kamboxha, Guatemala, Polonia, Turqia dhe Zimbabve, presidentët aktual janë përpjekur të kontrollojnë konkurrencën elektorale, të pengojnë kundërshtarët e tyre politik ose t’i pengojnë ata të marrin pushtetin pas ditës së zgjedhjeve. Përpjekje të tilla kanë dështuar veçanërisht për të bllokuar ndryshimet e qeverisë në Guatemalë dhe Poloni, theksohet në raport.
“Fridom haus” rekomandon, ndër të tjera, të sigurojë mbështetje të qëndrueshme dhe financim fleksibël për ata që janë në vijën e parë të luftës kundër tiranisë, të respektojnë të drejtat e njerëzve që jetojnë në territoret kontestuese të mbrojnë zgjedhjet e lira dhe të ndershme në vitin 2024, për t’iu përgjigjur vazhdimisht përpjekjeve për të përmbysur qeveritë e zgjedhura në mënyrë demokratike, si dhe për të mbrojtur aktivistët e të drejtave të njeriut në mërgim. Liria në botë përfshin rezultate dhe raporte të detajuara mbi të drejtat politike dhe liritë civile për 195 vende dhe 15 territore në mbarë botën.
Në Maqedoninë e Veriut secili politikan i dytë fletë për të drejta dhe liri të qytetarëve, por kur vjen në shprehje transparenca dhe llogari dhëni atë gjithë stepen dhe nuk ndërmarrin asnjë veprim konkret në këtë drejtim. Mes tjerash Maqedonia e Veriut do të ketë edhe regres përderisa gjyqësia në vend vepron dhe merr vendime varësisht përkatësisë etnike.
Të gjithë qytetarët të barabartë përballë ligjit kjo tezë nuk vlen dhe nuk hy në punë në RMV pasi shumica e ligjeve janë përzgjedhës të qytetarëve se cilës etni i takojnë. Gjyqësia duhet të pavarësohet njëherë e përgjithmonë dhe qytetarët duhet të ndihen të lirë e të barabartë në vend, vetëm në këtë formë mund të arrihet progresi i dëshiruar. /Zhurnal.mk
