Doha, 31 gusht argument.mk/ – SHBA-ja dhe Irani kanë shkëmbyer sulme ushtarake për herë të parë në më shumë se një muaj, në një përshkallëzim që rrezikon të rikthejë konfliktin në Lindjen e Mesme pas disa javësh qetësie relative.
Ushtria amerikane goditi dy raketahedhës iranianë në ishullin Larak, pasi, sipas Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM), forcat iraniane po përgatiteshin të vendosnin mina detare në Ngushticën e Hormuzit, një prej rrugëve më të rëndësishme të transportit të naftës në botë.
Irani u kundërpërgjigj duke lëshuar raketa drejt objektivave ushtarake amerikane në Jordani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Jordania deklaroi se sistemet e saj të mbrojtjes ajrore rrëzuan tetë raketa që hynë në hapësirën ajrore të vendit.
Ndërkohë, Emiratet e Bashkuara Arabe raportuan zbulimin e një droni mbi ujërat e tyre territoriale dhe dënuan atë që e cilësuan si përshkallëzim të rrezikshëm. Abu Dhabi mohoi se ishte goditur baza ku ndodhen personel amerikan.
Të paktën dy të vrarë në Larak
Sulmi amerikan në ishullin Larak shkaktoi të paktën dy viktima dhe disa të plagosur, sipas agjencisë shtetërore iraniane IRNA, e cila citoi guvernatorin e qarkut Qeshm.
CENTCOM e përshkroi operacionin si një veprim “të kufizuar dhe të saktë” kundër forcave iraniane që po përgatiteshin për vendosjen e minave në ngushticë.
Sipas palës amerikane, ndërhyrja kishte për qëllim mbrojtjen e anijeve civile, transportit tregtar dhe lëvizjes së lirë të mallrave në një nga arteriet kryesore të tregtisë globale.
Nga ana tjetër, presidenti iranian Masoud Pezeshkian tha se Teherani nuk kërkon luftë, por nuk do të qëndrojë pasiv përballë agresionit. Garda Revolucionare Islamike e cilësoi sulmin amerikan si një “gabim strategjik dhe vdekjeprurës” dhe paralajmëroi kundërpërgjigje.
Trump paralajmëron: “Do t’i godasim fort”
Presidenti amerikan Donald Trump e cilësoi sërish Iranin si një “shtet të dështuar” dhe deklaroi se Uashingtoni do të reagojë ndaj sulmeve iraniane.
Përshkallëzimi i fundit ka ndikuar menjëherë edhe në tregjet energjetike. Çmimet globale të naftës u rritën me gati 3%, për shkak të shqetësimeve për sigurinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.
Ngushtica është kthyer në qendër të përplasjes mes dy vendeve. SHBA-ja pretendon se po garanton lëvizjen e lirë të anijeve, ndërsa Irani e ka lidhur hapjen dhe sigurinë e korridorit detar me zhvillimet më të gjera politike dhe të sigurisë në rajon.
Negociatat mbeten të bllokuara
Përplasja e fundit vjen në një moment kur negociatat direkte mes Uashingtonit dhe Teheranit mbeten të bllokuara. Shtëpia e Bardhë deklaroi ditët e fundit se aktualisht nuk ka negociata në zhvillim.
Megjithatë, Irani dhe Omani vijojnë diskutimet për një marrëveshje që do të mundësonte rikthimin e trafikut normal detar përmes Ngushticës së Hormuzit. Vende të tjera të rajonit, përfshirë Katarin, kanë mbështetur përpjekjet diplomatike.
Këshilltari i presidentit të Emirateve, Anwar Gargash, paralajmëroi se gjendja aktuale e “as luftë, as paqe” nuk mund të jetë një zgjidhje e qëndrueshme dhe bëri thirrje për një zgjidhje politike dhe ekonomike të krizës.
Ndërkohë, administrata Trump po shton edhe presionin ekonomik ndaj Teheranit. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, tha se SHBA-ja pritet të vendosë sanksione të reja dytësore ndaj Iranit çdo javë, duke nisur me sektorin bankar.
Përplasja e fundit shënon kështu rikthimin e drejtpërdrejtë të sulmeve SHBA-Iran, ndërsa frika kryesore tashmë lidhet me mundësinë e një përshkallëzimi të ri ushtarak dhe pasojat që ai mund të ketë për sigurinë e rajonit dhe furnizimin global me energji.
