Tiranë, 23 gusht Zhurnal.mk – Thatësirat dhe valët e të nxehtit kanë dëmtuar prodhimin e drithërave në Evropë, ndërsa kostot e energjisë dhe plehrave kimike janë rritur. Ekspertët paralajmërojnë se ndikimi mund të reflektohet gradualisht te çmimet e ushqimeve.
23 gusht 2026 – Çmimet e ushqimeve në tregjet ndërkombëtare mund të përballen me presione të reja gjatë muajve të ardhshëm, si pasojë e kombinimit të kushteve ekstreme të motit, kostove më të larta të prodhimit dhe konflikteve që kanë prekur tregtinë globale.
Sipas vlerësimeve të Oxford Economics, çmimet globale të ushqimeve pritet të rriten me 11.8% gjatë vitit 2026 dhe me 4.8% në vitin 2027. Ndikimi më i madh parashikohet te kulturat bujqësore, veçanërisht drithërat, frutat dhe perimet, si dhe te produktet e qumështit.
Prodhimi i drithërave në Evropë nën presion
Thatësirat dhe temperaturat e larta kanë dëmtuar prodhimin bujqësor në disa vende evropiane.
Shoqata europiane Coceral ka ulur në korrik parashikimin për prodhimin e kombinuar të drithërave në BE-27 dhe Mbretërinë e Bashkuar, nga 295.5 milionë tonë në 286.6 milionë tonë. Në vitin 2025, prodhimi në këto tregje ishte rreth 310 milionë tonë.
Në Gjermani, prodhimi i drithërave pritet të jetë rreth 41.9 milionë tonë, ose 7% më pak se një vit më parë, sipas të dhënave të cituara nga AFP.
Energjia dhe plehrat kimike shtojnë kostot
Problemet në prodhim po shoqërohen me rritje të kostove për fermerët. Lufta dhe ndërprerjet në furnizime kanë ndikuar në çmimet e naftës, gazit natyror dhe plehrave kimike, produkte thelbësore për sektorin bujqësor.
Sipas Oxford Economics, çmimi global i dizelit ishte 36% më i lartë në korrik krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, ndërsa çmimet e plehrave kimike parashikohet të rriten me rreth 22% gjatë vitit 2026.
Ekonomistët vlerësojnë se rritja e kostove të prodhimit mund të kalojë gradualisht në zinxhirin e furnizimit dhe, në fund, te konsumatori.
Gruri në qendër të presionit
Gruri konsiderohet ndër kulturat më të ekspozuara ndaj këtyre zhvillimeve, për shkak të rëndësisë së tij në industrinë ushqimore dhe përdorimit të lartë të inputeve bujqësore.
Sipas vlerësimeve të cituara në raport, çmimi i grurit mund të rritet me 36% në terma vjetorë, duke arritur rreth 6.92 dollarë për bushel gjatë tremujorit të tretë të vitit.
Gruri përdoret gjerësisht në prodhimin e bukës, makaronave, biskotave dhe produkteve të tjera ushqimore, ndaj një rritje e çmimit të tij mund të ketë ndikim në një numër të madh produktesh.
Kur mund të reflektohet te konsumatori?
Ekspertët bëjnë dallim mes ushqimeve të freskëta dhe produkteve të përpunuara.
Për frutat dhe perimet, ndryshimet në furnizim mund të reflektohen në çmimet e konsumit brenda pak muajsh. Ndërsa për produktet e përpunuara, si buka dhe makaronat, ndikimi mund të shfaqet më ngadalë për shkak të proceseve të prodhimit, përpunimit dhe shpërndarjes.
Sipas parashikimeve të cituara, ndikimi në çmimet e ushqimeve të freskëta mund të bëhet më i dukshëm gjatë tetorit dhe nëntorit 2026, ndërsa për produktet e përpunuara periudha më e ndjeshme mund të jetë shkurti–maji 2027.
Megjithatë, këto janë parashikime dhe nuk nënkuptojnë një rritje automatike të çmimeve në supermarket me të njëjtën përqindje si në tregjet ndërkombëtare.
Lufta në Ukrainë mbetet faktor i rëndësishëm
Një tjetër faktor është lufta në Ukrainë. Rusia dhe Ukraina kanë një peshë të konsiderueshme në tregtinë globale të drithërave, ndërsa sulmet ndaj porteve, terminaleve dhe anijeve mund të ndikojnë në eksportet përmes Detit të Zi dhe Detit Azov.
Sipas të dhënave të cituara në analizë, dy vendet përfaqësojnë së bashku më pak se 30% të eksporteve globale të grurit dhe mbi 10% të eksporteve të misrit.
Në të njëjtën kohë, Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) raportoi se çmimet globale të ushqimeve ishin 1% më të larta në korrik krahasuar me një vit më parë. Çmimet e drithërave u rritën me 6.9%, ndërsa ato të vajrave bimore me rreth 17.3%.
Ekspertët paralajmërojnë se ndikimi përfundimtar mund të varet nga zhvillimet e mëtejshme të motit, konflikteve dhe tregtisë ndërkombëtare. Nëse problemet e furnizimit vazhdojnë, buka, makaronat dhe produkte të tjera me bazë gruri mund të përballen me presion të shtuar mbi çmimet gjatë muajve të ardhshëm.
