Është një fakt i njohur që Toka nuk do të jetë përgjithmonë një vend mikpritës për jetën.
Edhe pse aktualisht jemi të fokusuar në sfidat relativisht afatshkurtra të ndryshimeve klimatike, parashikimet dhe modelet shkencore afatgjata tregojnë për ndryshime të pashmangshme, me ndikim të gjerë, që fillimisht do ta bëjnë planetin të papërshtatshëm për jetë më komplekse dhe më pas do ta shkatërrojnë atë plotësisht.
Përpara se Dielli të rritet dhe të gëlltisë planetët më të afërt, duke përfshirë ndoshta Tokën, klima së pari do të bëhet e padurueshme për njerëzit dhe shumicën e kafshëve.
Kjo do të ndodhë kur të gjitha kontinentet të bashkohen në një të madh.
Më pas, për shkak të rrezatimit të madh nga Dielli, oksigjeni do të zhduket, duke shkaktuar zhdukjen e formave më komplekse të jetës.
Dielli është një yll i cili aktualisht konverton hidrogjenin në helium përmes shkrirjes së qëndrueshme bërthamore në bërthamën e tij.
Megjithatë, në rreth 5 miliardë vjet, Dielli do të përdorë rezervat e hidrogjenit në qendër të tij, duke bërë që bërthama të shembet dhe shtresat e jashtme të zgjerohen.
Dhe ai do të shndërrohet në një gjigant të kuq, me një diametër qindra herë më të madh se sot.
Në atë fazë, sigurisht që do të përfshijë Merkurin dhe Venerën, dhe mbijetesa e Tokës është ende një çështje debati.
Shumica e modeleve sugjerojnë që edhe nëse Toka i shpëton fizikisht gëlltitjes, nxehtësia e gjigantit të kuq do të avullojë të gjitha materialet nga sipërfaqja e tij dhe do të shkatërrojë plotësisht atmosferën e planetit tonë.
Por shumë kohë përpara se Dielli të fillojë të gëlltisë planetët, jeta në Tokë do të përballet me një problem më të qetë, por po aq fatal – humbjen e oksigjenit.
Sipas hulumtimit të publikuar në vitin 2021 në revistën Nature Geoscience nga Kazumi Ozaki i Universitetit Toho në Japoni dhe Christopher Reinhard i Institutit të Teknologjisë në Georgia, biosfera në Tokë do të pushojë së ekzistuari për rreth një miliard vjet.
Shkaku nuk do të jetë kriza tashmë ekzistuese klimatike, por forcimi gradual i dritës së Diellit ndërsa plaket.
Rritja e sasisë së rrezatimit do të çojë në ngrohjen e sipërfaqes së Tokës dhe ndryshime në ciklin e karbonit, përcjell Telegrafi.
Bëhet e ditur se me rritjen e temperaturave, niveli i dioksidit të karbonit në atmosferë do të fillojë të bjerë.
Kjo do të ketë një ndikim katastrofik mbi bimët, sepse CO2 është thelbësor për fotosintezën, procesi me të cilin bimët prodhojnë oksigjen.
Kur përqendrimet e CO2 bien nën një pikë kritike, bimët nuk do të jenë më në gjendje të prodhojnë oksigjen.
Së pari, ato do të zhduken, dhe më pas kafshët që varen nga oksigjeni do të zhduken.
Me fjalë të tjera, kushtet në planetin tonë do të kthehen në gjendjen në të cilën ishin 2.5 miliardë vjet më parë.
Atmosfera atëherë do të jetë e pasur me metan, pothuajse pa oksigjen dhe pa shtresë ozoni.
Kushtet e tilla do të jenë të përshtatshme vetëm për mikroorganizmat anaerobe – forma primitive të jetës që nuk kanë nevojë për oksigjen.
Megjithatë, nuk mbaron me kaq – një studim i ri i botuar në revistën Nature Geoscience, i udhëhequr nga Alexander Farnsworth nga Universiteti i Bristolit, shkon një hap më tej.
Ai përdor modele klimatike të së ardhmes së largët për të hetuar se kur Toka do të bëhet vërtet e pabanueshme për njerëzit dhe organizmat më komplekse.
Vlerësimi i tyre është se kjo do të ndodhë në rreth 250 milionë vjet.
Por, studimet tregojnë se Toka nuk do të “vdes” në një moment, por në një sërë fazash.
Kjo njohuri nuk do të thotë se fundi na pret së shpejti, por tregon qartë se sa të përkohshme dhe të brishta janë kushtet në planetin tonë – të cilat shpesh i marrim si të mirëqena.
