Shkup, 16 nëntor – Sipas edicionit të tetorit 2026 të Perspektivës Ekonomike Botërore të FMN-së (WEO), rajoni i Ballkanit Perëndimor pozicionohet si një pikë e ndritshme rritjeje në Evropë, duke tejkaluar mesataret e Eurozonës dhe të Evropës në Zhvillim. Ndërkaq që Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut ndajnë parashikimin më të lartë të rritjes reale të PBB-së për vitin 2026 me 3.5%, Serbia parashikohet të përshpejtojë dhe të marrë kryesimin rajonal në vitin 2027 me 4.0%. Megjithatë, qytetarët në çdo intervistë shprehen se janë skeptikë dhe e ndjejnë çdo ditë e më shumë fukarallëkun në xhepat e tyre, shkruan “argument.mk/”.
Maqedonia e Veriut, Shqipëria dhe Kosova kyresojnë vitin 2026
Peizazhi ekonomik rajonal pasqyron një dinamikë me dy shpejtësi: nga njëra anë ekonomitë më të vogla, të nxitura nga konsumi dhe shërbimet që kryesojnë në vitin 2026, dhe nga ana tjetër ekonomia më e madhe e rajonit, Serbia, e cila rifiton vrullin në vitin 2027 përmes investimeve kapitale në shkallë të gjerë.
Në përgjithësi, ekonomitë e Ballkanit Perëndimor po zgjerohen dukshëm më shpejt se Evropa Perëndimore (e parashikuar në 1.3% në vitin 2026) dhe Evropa në Zhvillim (1.7% në vitin 2026).
Pavarësisht kërkesës së dobët industriale në partnerët kryesorë tregtarë evropianë, të treja këto ekonomi, ajo e Maqedonisë së Veriut, Kosovës dhe Shqipërisë ruajtën një ritëm të fortë në fund të vitit 2026, të mbështetura nga kërkesa e brendshme dhe investimet e synuara publike.
Ndërsa shifra kryesore e rritjes prej 3.5% është identike, përbërja e saj ndryshon ndjeshëm. Zgjerimi i Shqipërisë mbështetet fuqishëm në sektorët e turizmit dhe pasurive të paluajtshme, të cilët kanë tërhequr flukse rekord të huaja. Rritja e Kosovës varet më shumë nga konsumi i familjeve i ushqyer nga remitancat e diasporës dhe zgjerimi i kredisë, krahas presioneve të larta të çmimeve (me inflacionin e konsumit të parashikuar në 6.8% në 2026 përpara se të bjerë në 2.8% në 2027).
Trajektorja prej 3.5% e Maqedonisë së Veriut pasqyron një ringjallje të aktivitetit të ndërtimit të lidhur me korridoret e mëdha rrugore dhe rritjen e qëndrueshme të pagave reale, gjë që ndihmoi që rritja vjetore në tremujorin e dytë të vitit 2026 të arrinte në 4.3%.
Në vitin 2027, Serbia do të ketë rritje më të madhe
Me një Prodhim Bruto të Brendshëm (PBB) nominale të parashikuar që tejkalon 120 miliardë dollarë deri në vitin 2027, ekonomia e Serbisë është më e madhe se pesë ekonomitë e tjera të Ballkanit Perëndimor të marra së bashku. Pasi u rrit me 2.1% në vitin 2025, ekonomia e Serbisë u përshpejtua në 3.8% me bazë vjetore në tremujorin e dytë të vitit 2026, duke e shtyrë FMN-në të rrisë parashikimin e saj për gjithë vitin 2026 me 0.5 pikë përqindjeje në 3.3%.
FMN parashikon që Serbia të kryesojë rajonin në vitin 2027 me një rritje prej 4.0%. Ky hov lidhet drejtpërdrejt me ciklin e investimeve “Hapi në të Ardhmen – Serbia 2027” dhe përgatitjet për ekspozitën e specializuar Expo 2027 në Beograd, të cilat po nxisin shpenzime masive kapitale të mbështetura nga shteti në transport, energji dhe infrastrukturë urbane, krahas rritjes së të ardhurave familjare dhe zgjerimit të eksporteve të TIK-ut.
Mali i Zi (3.0%) dhe Bosnja dhe Hercegovina (2.3%)
Pas bumi-t turistik pas pandemisë, rritja e Malit të Zi është stabilizuar në një nivel të qëndrueshëm prej 3.0%. Reformat fiskale dhe rritja e pagave vazhdojnë të mbështesin shpenzimet familjare, ndërsa inflacioni mbetet i moderuar në rreth 3.5%, megjithëse pengesat në infrastrukturë dhe kostot e larta të financimit të jashtëm frenojnë një zgjerim më të shpejtë.
Me 2.3% në vitin 2026, Bosnja dhe Hercegovina shënojnë rritjen më të ngadaltë në BP6. Ndërsa konsumi privat mbetet i qëndrueshëm, ngërçi i vazhdueshëm politik ka vonuar disbursimet kryesore të infrastrukturës dhe reformat strukturore, duke kufizuar aftësinë e saj për të përfituar nga tendencat rajonale të zhvendosjes së prodhimit pranë tregjeve evropiane (nearshoring).
Shtytësit kryesorë janë integrimi tregtar dhe mbështetja nga BE-ja
Përveç shifrave kryesore të PBB-së, një krahasim më i thellë i gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor tregon se si reformat strukturore, instrumentet financiare të Bashkimit Evropian dhe barrierat tregtare po formësojnë konkurrueshmërinë afatmesme.
Shpenzimet kapitale publike janë faktori më kritik dallues midis performancës së vitit 2026 dhe asaj të vitit 2027. Maqedonia e Veriut po kanalizon burime të konsiderueshme buxhetore në lidhjet e transportit pan-evropian (Korridoret 8 dhe 10d), ndërsa Serbia po zbaton projekte shumë-miliardëshe në transport, hekurudha dhe objekte në prag të Expo 2027. Në të kundërt, Bosnja dhe Hercegovina mbetet prapa në zbatimin e kapitalit për shkak të bllokadave institucionale.
Shqipëria dhe Mali i Zi mbeten fuqitë kryesore turistike të rajonit. Shqipëria ka kaluar me sukses nga një destinacion sezonal në një treg mesdhetar gjatë gjithë vitit, duke nxitur rritje zinxhir në ndërtim, tregti me pakicë dhe transport. Ndërkohë, Serbia dhe Maqedonia e Veriut po mbështeten gjithnjë e më shumë në shërbimet e tregtueshme me vlerë të lartë – veçanërisht Teknologjinë e Informacionit dhe Komunikimit (TIK) dhe shërbimet e jashtme të biznesit – për t’u diversifikuar nga prodhimi tradicional me marzh të ulët.
Maqedonia e Veriut dhe Serbia kanë integrimin më të thellë industrial me zinxhirët e furnizimit të BE-së (veçanërisht komponentët e automobilave dhe makineritë elektrike). Ndërsa prodhimi i dobët industrial gjerman dhe i Eurozonës rëndoi mbi eksportet në vitin 2025, rimëkëmbja graduale evropiane dhe investimet e vazhdueshme të nearshoring po stabilizojnë prodhimin industrial drejt vitit 2027.
Të gjashtë vendet marrin pjesë në Instrumentin e Reformës dhe Rritjes për Ballkanin Perëndimor të Bashkimit Evropian, i cili lidh 6 miliardë euro në grante dhe kredi koncesionare me arritje të matshme socio-ekonomike dhe të sundimit të ligjit.
Deri në mesin e vitit 2026, Komisioni Evropian kishte miratuar tashmë lëvrimet fillestare të fondeve për Serbinë (janar 2026), si dhe për Shqipërinë, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut (maj 2026). Vendet që ruajnë ritmin e reformave po fitojnë akses në kapital më të lirë për tranzicionin e energjisë së gjelbër dhe infrastrukturën digjitale, duke zgjeruar hendekun e performancës me reformatorët më të ngadaltë.
FMN e shikon ndryshe Ballkanin Perëndimor, qytetarët e ndjejnë ndryshe!
Emigrimi dhe plakja e popullsisë vazhdojnë të shtrëngojnë tregjet e punës në të gjashtë vendet. Mungesat e vazhdueshme të aftësive po i rrisin pagat nominale më shpejt se produktiviteti në Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Serbi, duke krijuar presion në rritje mbi kostot e punës për njësi dhe inflacionin bazë.
Sektorët me konsum të lartë energjie dhe importuesit e lëndëve djegëse fosile mbeten të cenueshëm ndaj ndërprerjeve të furnizimit dhe rritjes së çmimeve. Për shembull, mosmarrëveshjet e tranzitit që prekën furnizimet me naftë bruto në fund të vitit 2026 e detyruan sektorin e naftës së Serbisë të shqyrtonte prekjen e rezervave strategjike, duke nënvizuar se si dobësitë gjeopolitike dhe infrastrukturore mund të ndikojnë shpejt në bilancet fiskale dhe trajektoret e inflacionit.
Ndërsa inflacioni i përgjithshëm është zbutur nga nivelet e larta të pas vitit 2022, rritjet e lokalizuara mbeten një rrezik – veçanërisht në Kosovë (e parashikuar në 6.8% në 2026) dhe në Serbi (e parashikuar të rritet nga 3.1% në 2026 në 4.2% në 2027 për shkak të kërkesës së fortë të brendshme), duke kufizuar se sa agresivisht bankat qendrore rajonale mund të lehtësojnë politikën monetare.
Në përgjithësi, ajo që është me rëndësi është se ekonomitë e Ballkanit Perëndimor po zgjerohen dukshëm më shpejt se Evropa Perëndimore (e parashikuar në 1.3% në vitin 2026) dhe Evropa në Zhvillim (1.7% në vitin 2026). Shifrat duket të kënaqshme, por sa ka ndryshuar jeta e qytetarëve, është një pikpyetje e madhe. Standardi jetësor është shtrenjtuar shumë, kurse të ardhurat nuk janë të mjaftueshme. FMN e sheh ndryshe Ballkanin Perëndimor, qytetarët ndryshe, shkruan “argument.mk/”.

