Shkup, 29 qershor, Zhurnal.mk – Ribalanci i buxhetit në aspektin ekonomik duket se nuk është një buxhet zhvillimor. Prandaj, përpjekjet e qeverisë dhe kërkimi për një zgjidhje realiste, racionale dhe të shpejtë përfunduan me dështim. Ribalancimi i propozuar i buxhetit përfshin rritje të shpenzimeve, deficitin nominal buxhetor më të lartë në histori dhe rritje të huamarrjes jashtë vendit dhe në tregun financiar vendas, shkruan “Zhurnal.mk”.
Ulen projeksionet e rritjes së buxhetit
Duke parë shifrat në ribalancimin e propozuar të buxhetit, çdo gjë që sipas teorisë dhe praktikës ekonomike duhet të ulet, qeveria propozon ta rrisë, dhe çdo gjë që duhet të rritet, qeveria propozon ta ulë. Projeksioni i rritjes është ulur nga 3.8 në 3.1 përqind, pavarësisht lëvdatave për një buxhet zhvillimi me shpenzime kapitale historikisht të larta.
Huamarrja e brendshme dhe e jashtme po rritet nga 121 në 140 miliardë denarë. Pritet që rritja e propozuar e shpenzimeve me 11.6 miliardë denarë do të rrisë në mënyrë adekuate të ardhurat buxhetore si rezultat i rritjes ekonomike. Por ato mbeten pothuajse në të njëjtin nivel, sepse rritja është vetëm si rezultat i donacioneve.
Të ardhurat tatimore janë ulur me pothuajse një miliard, por për këtë arsye transfertat e ndryshme janë rritur në anën e shpenzimeve, të cilat gjithmonë përfaqësojnë një sekret se për çfarë shpenzohen.
Parashikohet një rritje e pagave, por niveli i të ardhurave nga kontributet mbetet i njëjtë. Në të kundërt, parashikohet një rritje e inflacionit, që do të thotë se qytetarët do të varfërohen më tej, dhe shteti do të shpenzojë më shumë.
Shpjegimet për rritjen e shpenzimeve janë se kostot kapitale do të rriten për shkak të nëntëdhjetë milionë eurove shtesë në objektet e infrastrukturës. Por krahasimi i buxhetit dhe ribalancimit nuk tregon fillimin e objekteve të reja.
Midis rreshtave, qeveria në buxhetin plotësues të propozuar pranoi se kishte probleme me rimbursimet e TVSH-së dhe për këtë arsye rriti transferimet e TVSH-së, shkruan “Zhurnal.mk”.
Të kontrollohet shkalla e lartë e inflacionit
Ministrja e Financave për shkallën e lartë të inflacionit e drejtoi gishtin nga Guvernatori i Bankës Popullore dhe tha se qeveria nuk ka juridiksion, gjë që është një e pavërtetë. Edhe pse janë të pavarur, dega ekzekutive që udhëheq politikën fiskale dhe Banka Popullore përgjegjëse për politikën monetare, ato nuk mund të veprojnë veçmas dhe pa koordinim, dhe aq më pak diametralisht të kundërta të punojnë kundër njëra-tjetrës.
Ministrja në mënyrë indirekte fajësoi politikën për tërheqjen e investimeve të huaja, e cila përbëhej nga përjashtime tatimore për investitorët, si arsye për uljen e të ardhurave në buxhet. Pretendimi se reforma e sistemit të pensioneve e iniciuar dhe e krijuar nga partia e tyre, VMRO-DPMNE, në vitin 2000 nuk dha rezultatet e pritura është gjithnjë e më i pranishëm.
Rishikimi i buxhetit tregoi se qeveria nuk ka ndërmend të ndryshojë asgjë në lidhje me zhvillimin aktual të politikës në fushën e financave. Është më se e qartë se rishikimi i buxhetit është ekskluzivisht në funksion të premtimeve partiake. Një tregues i mjaftueshëm është se vetëm pak muaj më parë, me propozim të qeverisë, u miratua strategjia fiskale, sipas së cilës deficiti buxhetor parashikohet në 3.5 përqind, që do të ishte në interes të shtetit. Me rishikimin e propozuar të buxhetit, ai do të jetë 4.1 përqind e PBB-së së parashikuar, që është në funksion të premtimeve partiake, shkruan “Zhurnal.mk”.
Maqedonia e Veriut ka problem strukturor
Sektorët që përfitojnë më shumë nga ribalancimi i buxhetit janë infrastruktura, bujqësia, mbrojtja sociale, negociatat kolektive, arsimi, kujdesi shëndetësor dhe projektet komunale. Politikisht, kjo duket logjike, por shteti dëshiron të tregojë se ndërton, subvencionon dhe mbron. Por ekonomikisht, çdo denar duhet të ketë një efekt. Subvencionet pa produktivitet janë vetëm një shtyrje e problemit. Mbështetja sociale pa aktivizimin e qytetarëve është vetëm një amortizues. Investimet kapitale pa zbatim të shpejtë janë vetëm një numër në një tabelë.
Humbësit në ribalancim janë disiplina, kuadri fillestar fiskal dhe pjesërisht parashikueshmëria e taksave. Të ardhurat tatimore po ulen, veçanërisht për shkak të korrigjimit të taksave të akcizës, gjë që tregon se presionet inflacioniste dhe të energjisë kufizojnë drejtpërdrejt fuqinë fiskale të shtetit. Qeveria po përpiqet të zbusë goditjet e çmimeve duke ulur taksat e akcizës, por kjo ka një çmim – më pak të ardhura në buxhet dhe më shumë hapësirë për deficit.
Numri i popullsisë në moshë pune po zvogëlohet, numri i përfituesve të ndihmës sociale po rritet. Ndoshta kjo është arsyeja pse qeveria po ndërmerr një “hap reformues” dhe po rishikon numrin e përfituesve të ndihmës sociale, duke besuar se ka vend për një ulje artificiale të numrit të tyre. Nuk është zgjidhje që për gjashtë muajt e ardhshëm shteti të “vjedhë” ligjërisht dy pikë përqindjeje nga kontributet në Agjencinë e Punësimit dhe t’i transferojë ato në fondin e pensioneve, në vend që të kërkojë një zgjidhje sistemike afatgjatë për pagesën e pensioneve.
Për sa kohë që faji kërkohet diku tjetër pa mbledhur guximin për të pranuar gabimet dhe pa ndërmarrë hapa që nuk do të ishin të pëlqyeshëm për partinë, nuk do të ketë përmirësim, shkruan “Zhurnal.mk”.
