Shkup, 5 nëntor argument.mk/ – Evropa po kalon nga turizmi masiv drejt zhvillimit të qëndrueshëm, ku suksesi gjithnjë e më pak do të matet me numrin e turistëve dhe netëve të qëndrimit, ndërsa gjithnjë e më shumë me vlerën ekonomike, sociale dhe ekologjike që krijon turizmi.
Më 4 nëntor 2026, Komisioni Evropian prezantoi Strategjinë e parë gjithëpërfshirëse të BE-së për turizmin e qëndrueshëm. Ajo përcakton një drejtim të ri zhvillimor, të bazuar në konkurrueshmëri, shpërndarje të barabartë rajonale, vlerë të shtuar më të madhe, qëndrueshmëri ndaj krizave dhe tranzicion të gjelbër e digjital.
Turizmi krijon rreth 10 për qind të vlerës së shtuar bruto të BE-së, mbështet më shumë se 20 milionë vende pune dhe përfshin rreth pesë milionë ndërmarrje. Megjithatë, sektori përballet me sfida serioze: mungesë të fuqisë punëtore të kualifikuar, ndryshime klimatike, përqendrim sezonal dhe presion mbi burimet natyrore dhe komunitetet lokale.
Një nga problemet kryesore është shpërndarja e pabarabartë e flukseve turistike. Vetëm 13 për qind e rajoneve evropiane realizojnë gjysmën e netëve të qëndrimit të turistëve. Për këtë arsye, BE-ja po orienton politikat drejt menaxhimit më të mirë të destinacioneve, zhvillimit të të dhënave turistike dhe përdorimit të teknologjive digjitale dhe inteligjencës artificiale në planifikim.
Ndërsa Evropa po ndryshon qasjen, Maqedonia ende më së shumti e mat suksesin turistik përmes numrit të vizitorëve, netëve të qëndrimit, linjave të reja ajrore dhe kapaciteteve akomoduese. Por, këta tregues nuk tregojnë se sa përfitime ekonomike kanë komunitetet lokale, sa pjesë e shpenzimeve mbetet në ekonominë vendore dhe çfarë pasojash lë turizmi në natyrë dhe infrastrukturë.
Turizmi nuk është sektor i izoluar. Përfitimet e tij duhet të reflektohen edhe në bujqësi, transport, tregti, kulturë dhe prodhimtari vendore. Nëse këto veprimtari nuk janë të ndërlidhura, rritja e qarkullimit turistik nuk nënkupton domosdoshmërisht edhe zhvillim më të madh ekonomik kombëtar.
Ohri dhe Rajoni i Ohrit e dëshmojnë më së miri nevojën për një model tjetër. Vlera e tyre natyrore dhe kulturore përfaqëson një potencial të madh, por urbanizimi, përqendrimi sezonal dhe kufizimet infrastrukturore kërkojnë menaxhim më serioz dhe të koordinuar. E ardhmja e Ohrit nuk duhet të bazohet vetëm në më shumë turistë gjatë muajve të verës, por në zgjatjen e sezonit, zhvillimin e produkteve turistike me vlerë më të lartë dhe ruajtjen e trashëgimisë natyrore e kulturore.
E njëjta vlen edhe për parqet kombëtare, zonat rurale, rajonet e verërave dhe qendrat malore. Maqedonia ka potencial për diversifikimin e ofertës turistike, por shfrytëzimi i tij kërkon investime, infrastrukturë, kuadro të kualifikuara dhe menaxhim profesional.
Prandaj, vendit i nevojitet një strategji kombëtare për turizmin e qëndrueshëm deri në vitin 2035, me objektiva konkrete dhe tregues të matshëm për kontributin ekonomik, vlerën e shtuar vendore, cilësinë e vendeve të punës, shpërndarjen rajonale dhe ndikimin në mjedis.
Është i domosdoshëm edhe krijimi i një observatori kombëtar të turizmit, i cili do të ndërlidhë institucionet statistikore, universitetet, vetëqeverisjet lokale dhe sektorin privat. Vetëm përmes të dhënave të rregullta dhe të integruara mund të merren vendime cilësore për zhvillimin.
Për Maqedoninë e Veriut, si vend kandidat për anëtarësim në BE, strategjia evropiane paraqet një mundësi për harmonizim me politikat e reja dhe përgatitje të projekteve cilësore për instrumentet financiare evropiane. Por, kjo kërkon kapacitete më të fuqishme institucionale, koordinim dhe përkushtim politik afatgjatë.
Qëllimi përfundimtar duhet të jetë që turizmi të shndërrohet në nxitës të zhvillimit rajonal, diversifikimit ekonomik dhe përmirësimit të cilësisë së jetës së popullsisë lokale.
Evropa tashmë po dërgon një mesazh të qartë: konkurrueshmëria turistike nuk do të ndërtohet vetëm me më shumë vizitorë dhe kapacitete akomoduese, por me cilësi, njohuri, inovacione dhe vlerë që mbetet në destinacion.
Prandaj, pyetja për Maqedoninë nuk duhet të jetë vetëm se sa turistë do ta vizitojnë vitin e ardhshëm, por sa vlerë ekonomike do të krijojnë, sa kompani vendore do të fuqizohen dhe sa vende cilësore pune do të hapen.
Suksesi turistik nuk matet vetëm me numrin e atyre që vijnë, por edhe me vlerën që lënë pas. Turizmi që e konsumon destinacionin e vet nuk krijon zhvillim – ai vetëm e shtyn faturën që një ditë do ta paguajnë të gjithë.
Doc. Dr. Ljupço Janevski
(Autori është profesor universitar dhe ekspert i turizmit.)
(Redaksia distancohet nga qëndrimet e autorëve të shprehura në kolumna.)
https://www.vecer.press/kolumna-lupcho-janevski-evropa-go-menuva-meriloto-za-turistichki-uspeh-makedonija-se-ushte-gi-broi-turistite/
