Shkup, 2 korrik, Zhurnal.mk – Borxhi publik në tremujorin e parë të vitit 2026 arrin në 58,9 për qind të BPV‑së, që është nën nivelin e atij të trashëguar me mandatin dhe nën projeksionet që i kishte qeveria e mëparshme. Kjo është dallimi thelbësor në mënyrën se si i menaxhojmë financat publike. Ne nuk krijojmë deficit për shpenzime të zakonshme, por krijojmë hapësirë për investime që do të gjenerojnë rritje të re ekonomike – tha sot ministrja e financave, Gordana Dimitrieska‑Kochoska, në raportin për punën e kryer gjatë dy viteve të fundit.
Siç theksoi ajo, në periudhën e kaluar është rritur realizimi i investimeve kapitale në infrastrukturën rrugore, hekurudha, energjetikë, arsim, infrastrukturë komunale, mbrojtje dhe siguri.
“Po ndërtohet, dhe qytetarët mund ta shohin vetë. Një nga treguesit më të mirë për mënyrën se si ka ndryshuar politika ekonomike në këto dy vite është pikërisht politika buxhetore. Kemi futur një qasje të re në menaxhimin e investimeve publike. Me formimin e Komitetit për Investime Publike filluam të përcaktojmë sistematikisht prioritetet mbi bazë të kritereve të qarta, qëndrueshmërisë financiare dhe gatishmërisë reale të projekteve. Mbaroi koha kur investimet kapitale ekzistonin vetëm në letër. Sot, mjetet publike drejtohen te projekte të përgatitura, të arsyetuara dhe që sjellin përfitimin më të madh për shtetin. Në këto dy vite kemi vendosur theks të fortë edhe në përmirësimin e klimës së biznesit. I harmonizuam normat doganore për 70 lëndë të para dhe materiale ripërpunimi që i përdor industria vendase me ato të BE‑së, duke ulur drejtpërdrejt kostot e prodhimit të kompanive dhe duke rritur konkurrueshmërinë e tyre. Kjo masë është rezultat i dialogut të drejtpërdrejtë me odat ekonomike dhe përfaqëson një hap tjetër drejt harmonizimit të plotë me politikat doganore evropiane. Siguruam edhe 250 milionë euro kredi të favorshme për kompanitë vendase, duke u dhënë mbështetje të fortë financiare për investime të reja, modernizim të prodhimit, rritje të konkurrueshmërisë dhe hapje të vendeve të reja të punës”, theksoi ministrja.
Ajo kujtoi se është siguruar mbështetje prej gati 250 milionë eurosh për projekte kapitale komunale – rrugë lokale, ujësjellës dhe kanalizim, çerdhe dhe shkolla. Këto dy shtylla, tha ajo, përfaqësojnë një model të ri zhvillimi – partneritet investues qendror dhe lokal.
Në Ministri, informoi ajo, po punohet aktivisht në rishikimin e Ligjit për TVSH‑në, tatimin mbi fitimin dhe tatimin mbi të ardhurat personale, si dhe në një ligj të ri doganor, me qëllim krijimin e një sistemi më të thjeshtë, rritjen e të ardhurave dhe digjitalizimin e proceseve dhe shërbimeve. Është futur edhe sistemi OECD Pillar 2, pra është miratuar rregullativa ligjore dhe nënligjore për tatimin minimal global, njëkohësisht me futjen e tij në BE. Ky sistem parashikon tatim minimal efektiv prej 15 për qind për kompanitë me fitim mbi 750 milionë euro dhe siguron të ardhura të drejtpërdrejta buxhetore dhe efekt të madh strukturor në drejtim të parandalimit të konkurrencës tatimore.
“E miratuam Ligjin e ri për lojërat e fatit dhe lojërat argëtuese, i cili fut mbrojtje më të lartë për qytetarët, veçanërisht për të rinjtë, kontroll më të fortë mbi organizatorët, standarde më të larta integriteti dhe luftë më efikase kundër pastrimit të parave. Gjithashtu, me ndryshimet ligjore siguruam të ardhura dukshëm më të larta në buxhet përmes rritjes së kompensimeve për organizatorët e lojërave të fatit. Kjo vendimmarrje vjen pas analizës së gjendjes në treg, duke marrë parasysh fitimet e rritura dhe kompensimet e pandryshuara për më shumë se 10 vjet. Në periudhën 2024–2026 kemi forcuar ndjeshëm kontrollin dhe mbikëqyrjen në këtë sektor, gjë që rezultoi me heqjen e dy licencave për organizim lojërash fati dhe një autorizimi për kontroll teknik të automatikëve, me propozim të Ministrisë së Financave. Është vepruar mbi shumë ankesa të qytetarëve, janë marrë masa dhe janë kërkuar kontrolle nga institucionet kompetente”, tha Dimitrieska‑Kochoska.
Paralelisht, shtoi ajo, po përgatiten ndryshime në kuadrin ligjor për shoqëritë financiare, me të cilat do të forcohet mbrojtja e qytetarëve dhe stabiliteti i sektorit financiar.
“Publiku, pas një periudhe të gjatë, dëshmoi masa konkrete të ndërmarra nga Ministria e Financave. Këtë e konfirmojnë rezultatet e mbikëqyrjeve në terren dhe jashtë terrenit në periudhën 1 korrik 2024 – 30 qershor 2026. Në këtë periudhë u hoqën pesë leje pune për shoqëri financiare, u shqiptuar gjoba në vlerë totale prej 2,58 milionë denarësh (rreth 41.900 euro) për 18 shoqëri financiare, u lëshuan 55 urdhra me shkrim për heqjen e parregullsive të konstatuara, dhe në një rast u shqiptuar masë ndalim i përkohshëm i veprimtarisë për 30 ditë. Kemi dëshmuar se nuk kemi dilema kur duhet zbatuar ligji në çfarëdo forme. Në periudhën raportuese, përmes Sektorit të Thesarit, u sigurua funksionim i pandërprerë i pagesave për përdoruesit buxhetorë, me përpunimin mesatar të 160.000 urdhërpagesave në muaj, pra rreth 2 milionë në vit. Njëkohësisht, u përforcuan kapacitetet kadrovike të 17 zyrave të thesarit, përfshirë rihapjen e zyrës së thesarit në Gjevgjeli, duke përmirësuar efikasitetin dhe qasjen në shërbime”, theksoi ministrja.
Sipas saj, në përputhje me Ligjin e ri për Buxhetet, u përditësuan aktet ekzistuese dhe u miratuan akte të reja nënligjore, ndërsa përmes bashkëpunimit me Departamentin e Thesarit të SHBA‑së dhe FMN‑në u avancuan praktikat për menaxhimin e likuiditetit dhe statistikat financiare qeveritare. Si rezultat, Ministria e Financave filloi të publikojë rregullisht të dhëna tremujore dhe vjetore në bazat e FMN‑së dhe Bankës Botërore, duke rritur transparencën dhe përputhshmërinë me standardet ndërkombëtare.
“Reformat i orientuam edhe drejt ndërtimit të institucioneve më të forta. E aktivizuam Akademinë për Financa Publike, morëm kryesimin e Bordit të Qendrës për Ekselencë në Financa – CEF, dhe përmes bashkëpunimit rajonal dhe ndërkombëtar vazhdojmë të avancojmë kapacitetet e administratës publike. Ndërmorëm aktivitete për forcimin dhe zhvillimin e tregut të kapitalit në nivel vendor dhe rajonal, përmes përmirësimit të bashkëpunimit mes institucioneve relevante dhe krijimit të kushteve për mundësi të reja financimi dhe investimi. Në drejtim të zhvillimit të tregut vendor të kapitalit dhe diversifikimit të burimeve të financimit, vazhduam me sukses me emetimin e obligacioneve qytetare. Emisioni i tretë shkaktoi interes jashtëzakonisht të madh, ku 1.543 qytetarë investuan mbi 2 miliardë denarë, pra rreth 33 milionë euro – shumëfish më shumë se shuma fillimisht e planifikuar. Kjo është dëshmi e fortë e besimit që qytetarët kanë në politikat ekonomike dhe në shtet. Dy emisionet e mëparshme, me vlerë totale 41,1 milionë euro, u paguan plotësisht dhe me kohë, së bashku me interesin, duke konfirmuar sigurinë dhe besueshmërinë e këtij instrumenti financiar”, tha Dimitrieska‑Kochoska.
Paralelisht, informoi ajo, po punohet në digjitalizimin e procesit të emetimit dhe regjistrimit të obligacioneve qytetare, me qëllim që ato të bëhen zgjidhje investimi më e thjeshtë dhe më e qasshme për qytetarët.
“Në periudhën që vijon do të vazhdojmë me konsolidimin fiskal, digjitalizimin e financave publike, luftën kundër ekonomisë gri, përmirësimin e administratës tatimore, modernizimin e sistemit financiar dhe krijimin e kushteve edhe më të mira për investitorët vendorë dhe të huaj”, paralajmëroi ministrja.
Ajo përmendi edhe sfidën e re globale – konfliktin e armatosur në Lindjen e Mesme, i cili, siç theksoi, ka shkaktuar çrregullime serioze në tregjet botërore, veçanërisht në energji.
“Kjo krijoi rrezik për një goditje të re çmimesh dhe presion të shtuar inflacioni. Për ta zbutur goditjen e çmimeve, miratuam masa për uljen e TVSH‑së për derivatet e naftës nga 18 në 10 për qind, si dhe uljen e akcizës për naftën dhe benzinën, me qëllim të ulim presionin mbi çmimet e karburanteve, të kufizojmë inflacionin dhe të mbrojmë qytetarët dhe ekonominë. Maqedonia është ekonomi e vogël dhe e hapur dhe nuk mund të mbetet e izoluar nga zhvillimet globale. Por ajo që mundemi dhe që e kemi dëshmuar në këto dy vite është se me politika të përgjegjshme, të synuara dhe të ndërmarra me kohë, mund t’i amortizojmë me sukses pasojat e krizave të jashtme. Prandaj mbetemi të përkushtuar në ruajtjen e stabilitetit të çmimeve, mbrojtjen e standardit të jetesës dhe krijimin e një mjedisi ekonomik të parashikueshëm për qytetarët dhe ekonominë”, theksoi Dimitrieska‑Kochoska.
