Riga, 17 gusht Zhurnal.mk – Kryeministri letonez Andris Kulbergs dëshiron që Brukseli t’i japë 7 miliardë euro për të ndihmuar në mbulimin e kostove ushtarake dhe ekonomike të përballjes me Rusinë, ndërsa presioni rritet mbi çmimin e qëndrimit të ashpër të vendit ndaj Moskës.
Paratë duhet të vijnë nga buxheti i ardhshëm shtatëvjeçar i BE-së, në kuadër të një Fondi të ri Konkurrueshmërie, për të kompensuar shpenzimet më të larta të mbrojtjes dhe rënien e tregtisë me Rusinë që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Moska, tha Kulbergs në një intervistë për POLITICO’s Brussels PlayBook.
Paratë, të cilat Riga dëshiron t’i shtojë fondeve të tjera të caktuara për vendin, do të arrinin në pothuajse gjysmën e faturës së mbrojtjes të parashikuar të Letonisë prej 15.1 miliardë eurosh gjatë periudhës buxhetore shtatëvjeçare, transmeton Telegrafi.
Kërkesa vjen në një moment të ndjeshëm. Letonia ka qenë një nga mbështetëset më të vendosura të Ukrainës në Evropë, duke rritur ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes që nga pushtimi i plotë i Moskës, edhe pse sanksionet dhe rënia e tregtisë dypalëshe kanë dëmtuar thellë lidhjet ekonomike që dikur shkonin drejt lindjes.
Por përpara zgjedhjeve kombëtare të 3 tetorit, partitë që argumentojnë se Riga duhet të kërkojë më shumë në këmbim të sanksioneve dhe mbështetjes ushtarake po fitojnë terren.
Komisioni Evropian ka propozuar një rritje të ndjeshme të fondeve të mbrojtjes në nivel BE-je në buxhetin 2028-2034, duke përfshirë një fond prej 125.2 miliardë eurosh për sigurinë, industrinë e mbrojtjes dhe hapësirën në Fondin Evropian të Konkurrencës.
Këto para janë të dizajnuara për të financuar projekte në të gjithë bllokun në vend që t’i japin Letonisë një ndarje të paracaktuar prej 7 miliardë eurosh, dhe i gjithë buxheti mbetet subjekt i negociatave midis qeverive të BE-së dhe Parlamentit Evropian.
Kulbergs argumenton se Letonia meriton një konsideratë të veçantë sepse po merr hua për të ofruar siguri për vendet shumë më larg vijës së frontit.
“Ne po e çojmë deficitin tonë buxhetor në maksimum dhe nga ai borxh po paguajmë mbrojtjen e të gjithë Evropës”, tha kryeministri në kancelarinë e qeverisë.
Shumë nga shpenzimet ushtarake të Letonisë në fund të fundit rrjedhin përsëri në ekonomitë më të pasura të Evropës Perëndimore, shtoi Kulbergs, duke iu referuar blerjeve të armëve nga Gjermania, Franca, Spanja, Suedia dhe Holanda.
“Ne i ushqejmë ekonomitë e tyre”, shtoi ai.
Një version më i mprehtë i të njëjtit argument po del në pah gjatë fushatës zgjedhore.
Ainārs Šlesers, një biznesmen veteran populist, partia e të cilit është pjesë e grupit të ekstremit të djathtë Patriotët për Evropën në Bruksel, thotë se Letonia duhet të kërkojë kompensim kur mbështet sanksionet e BE-së ndaj Rusisë.
Šlesers dënon pushtimin e Moskës dhe thotë se mbështetja për Ukrainën duhet të vazhdojë, por argumenton se Letonia nuk mund t’i përballojë kostot për një kohë të pacaktuar.
“Po humbasim para po flasim se si ta mbështesim Ukrainën, por jemi viktimë”, tha ai për POLITICO në selinë e tij të fushatës në Riga.
Kur sanksionet e BE-së të dalin në pah për rinovim, Šlesers tha se Letonia duhet “të marrë mbështetje në këmbim”.
I pyetur nëse kjo mund të nënkuptojë mosmbështetjen e Rigës për sanksionet, ai nuk kërcënoi me veto, por nuk e përjashtoi atë.
“Nuk dua të flas për [një] veto [tani]. Mendoj se ne do të gjejmë një zgjidhje paqësore “, tha ai.
Šlesers, i cili ka lidhje biznesi me oligarkët rusë, tha se vendi duhet të rivendosë përfundimisht lidhjet ekonomike me Moskën dhe mbështeti një përfundim të shpejtë të luftës.
“Ka gjëra që nuk mund t’i zëvendësojmë, sepse nëse është vendi juaj fqinj dhe jeni të lidhur historikisht duhet të gjejmë modelin e duhur”, shtoi ai.
Ai argumentoi se nëse do t’i dorëzohet territor Rusisë duhet të jetë “një vendim i Ukrainës”, por argumentoi se vendet e tjera kanë humbur territor ndaj Rusisë pas konflikteve, përfshirë Letoninë, “për të arritur [një] marrëveshje paqeje”.
Partia e qendrës së djathtë e Kulbergs aktualisht kryeson sondazhet, por aritmetika e koalicionit mund të përcaktojë se sa larg do të ndryshojë politika e Letonisë për Rusinë pas tetorit.
Partia e Fuqisë Sovrane pro-Ruse, e ekstremit të djathtë, që renditet e dyta në sondazhe, dëshiron të rivendosë lidhjet me Moskën, por konsiderohet e ndaluar nga partitë kryesore.
Šlesers, i treti në sondazhe, është një partner koalicioni më i besueshëm – dhe Kulbergs e ka lënë derën hapur për të qeverisur me të.
Progresivët e qendrës së majtë, të katërtit në sondazhe dhe gjithashtu shpresojnë të hyjnë në qeveri me Kulbergs, paralajmërojnë se sjellja e Šlesers në koalicion do ta zbuste gradualisht linjën e Rigës ndaj Rusisë.
“Jam 100 për qind i sigurt se politika e jashtme e Letonisë ndaj Rusisë do të zbutet me kalimin e kohës”, tha kandidati i partisë për kryeministër, Andris Šuvajevs, për POLITICO jashtë parlamentit.
Ai vuri në dukje përjashtimet e mundshme nga sanksionet për interesat e biznesit rus dhe ministrat “që flasin me një ton më miqësor ndaj Rusisë”.
