Nervozizmi, harresa, shqetësimi i vazhdueshëm dhe ndryshimet në jetën intime mund të kenë një shkaktar të përbashkët. Ja si ndikon stresi i zgjatur në mendje, emocione dhe marrëdhënie.
Ka periudha kur nuk e njohim më veten. Gjërat që dikur na gëzonin nuk na sjellin kënaqësi, shqetësohemi për situata të zakonshme, humbasim durimin për gjëra të vogla ose nuk arrijmë të përqendrohemi në punë.
Shpesh këto ndryshime ia atribuojmë lodhjes, përgjegjësive apo mungesës së gjumit. Megjithatë, pas tyre mund të qëndrojë stresi i zgjatur, i cili ndikon jo vetëm në shëndetin fizik, por edhe në gjendjen emocionale, sjelljen dhe marrëdhëniet me të tjerët.
Ja gjashtë ndryshime që meritojnë vëmendje.
1. Trishtimi dhe humbja e interesimit për gjërat që dikur ju gëzonin
Stresi është reagim natyror ndaj sfidave, por kur zgjat shumë, mund të ndikojë negativisht në mirëqenien emocionale.
Disa njerëz fillojnë të ndihen të trishtuar, të pafuqishëm ose humbasin interesimin për aktivitetet që më parë u sillnin kënaqësi.
Një punim shkencor i botuar në revistën Current Directions in Psychological Science shpjegon se ngjarjet stresuese dhe mënyra si reagojmë ndaj tyre mund të ndikojnë në zhvillimin dhe vazhdimësinë e simptomave depresive.
Megjithatë, trishtimi i përkohshëm nuk është i njëjtë me depresionin klinik. Nëse gjendja vazhdon dhe pengon funksionimin e përditshëm, është e rëndësishme të kërkohet ndihmë profesionale.
2. Shqetësimi i vazhdueshëm dhe ndjenja se diçka e keqe do të ndodhë
Një tjetër shenjë është vështirësia për t’u qetësuar, edhe kur nuk ekziston ndonjë rrezik i menjëhershëm.
Mendimet shqetësuese përsëriten, ndërsa personi mund të përjetojë tension të brendshëm, rrahje të shpejta të zemrës ose djersitje.
Këto simptoma ndonjëherë krijojnë një rreth vicioz: shqetësimi i përforcon reagimet fizike, ndërsa ato e shtojnë frikën.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, situatat stresuese mund të nxisin ose përkeqësojnë simptomat e ankthit dhe depresionit.
3. Nervozizmi dhe reagimet e tepruara ndaj gjërave të vogla
A ju ndodh të zemëroheni për diçka që më parë nuk do t’ju shqetësonte?
Kur jemi nën presion të vazhdueshëm, toleranca ndaj vështirësive zvogëlohet. Mund të humbasim durimin më shpejt, të përfshihemi në debate ose të reagojmë ashpër ndaj njerëzve të afërt.
Mungesa e gjumit e rëndon më tej kontrollin emocional.
Një pauzë para përgjigjes, frymëmarrja e ngadalshme dhe biseda pasi tensioni të jetë ulur mund të ndihmojnë në shmangien e konflikteve.
foto: westend61
4. Përqendrimi i dobët dhe harresa e shpeshtë
Stresi mund ta vështirësojë përqendrimin, organizimin e mendimeve dhe mbajtjen mend të informacioneve të reja.
Kur mendja është vazhdimisht e zënë me shqetësime, mbeten më pak burime mendore për detyrat e përditshme.
Një studim i botuar më 2023 në JAMA Network Open, me 24.448 pjesëmarrës të moshës 45 vjeç e lart, zbuloi një lidhje ndërmjet nivelit më të lartë të stresit të perceptuar dhe vështirësive njohëse.
Megjithatë, studimi nuk dëshmon se stresi është shkaktari i drejtpërdrejtë.
Gjumi i rregullt, pushimet e shkurtra dhe përqendrimi në një detyrë mund të ndihmojnë. Harresa që përkeqësohet kërkon vlerësim mjekësor.
5. Ulja e dëshirës seksuale dhe shmangia e afërsisë
Stresi i vazhdueshëm mund të ndikojë edhe në jetën intime.
Lodhja, shqetësimet emocionale dhe tensionet në marrëdhënie mund të zvogëlojnë dëshirën seksuale dhe interesimin për afërsi fizike.
Megjithatë, ulja e libidos nuk është gjithmonë pasojë e stresit. Ajo mund të lidhet edhe me ndryshime hormonale, sëmundje ose përdorimin e barnave të caktuara.
Komunikimi i hapur me partnerin, pa presion për marrëdhënie seksuale, mund të ndihmojë. Nëse problemi vazhdon, rekomandohet konsultimi mjekësor.
6. Nevoja për të kontrolluar ose përsëritur vazhdimisht veprime
Te disa njerëz, tensioni emocional shoqërohet me nevojën për të përsëritur veprime të caktuara, si kontrollimi i derës, pajisjeve elektrike apo larja e shpeshtë e duarve.
Këto sjellje ndonjëherë shërbejnë si përpjekje për ta zvogëluar shqetësimin.
Megjithatë, jo çdo veprim i përsëritur është shenjë e çrregullimit obsesiv-kompulsiv.
Kur këto sjellje marrin shumë kohë, shkaktojnë vuajtje emocionale ose pengojnë jetën e përditshme, nevojitet vlerësim profesional.
Çfarë mund të bëni për ta zvogëluar stresin?
Hapi i parë është identifikimi i burimeve të presionit dhe përcaktimi i asaj që mund të ndryshoni.
Aktiviteti fizik, gjumi i mjaftueshëm, kufizimi i angazhimeve të tepërta dhe marrëdhëniet mbështetëse janë ndër mënyrat që ndihmojnë në menaxhimin e stresit.
Ushtrimet e relaksimit, meditimi, joga dhe qëndrimi në natyrë gjithashtu mund të jenë të dobishme.
Por nëse ndryshimet emocionale dhe të sjelljes vazhdojnë, përkeqësohen ose ndikojnë në punë, gjumë dhe marrëdhënie, kërkimi i ndihmës nga psikologu, psikiatri apo mjeku është një hap i rëndësishëm.
Stresi nuk shfaqet gjithmonë me shenja të dukshme fizike. Ndonjëherë, sinjali më i rëndësishëm është pikërisht ndjenja se nuk jeni më ai person që keni qenë.
