Shkup, 24 shkurt – Hetimi i ri në rajonin e Kumanovës, ku një 25-vjeçar i dyshuar nga Nagoriçani i Vjetër akuzohet për vrasjen e një gruaje të moshuar, ndërsa institucionet tashmë po hetojnë lidhjen e mundshme edhe me raste të tjera, pashmangshmërisht e kthen publikun drejt faqeve më të errëta të historisë së fundit kriminale të Maqedonisë. Modeli – viktimë e ndjeshme, sulm në shtëpi private dhe dyshim për përsëritje – të kujton skemat që pamë në rastet e Viktor Karamarkovit në Shkup, Vlado Taneskit në Kërçovë dhe Marjanço Velevit në rajonin e Strumicës. Edhe pse hetimi në Kumanovë ende duhet të japë përgjigjet përfundimtare, vetë mundësia e një serie vrasjesh rihap pyetjen se sa shpejt sistemi e njeh një model para se tragjedia të përsëritet.
Në historinë e re kriminale maqedonase, rastet që mund të kufizohen qartë si vrasje serike janë të rralla. Megjithatë, dy emra mbeten të gdhendur thellë në kujtesën publike: Viktor Karamarkov nga Shkupi dhe Vlado Taneski nga Kërçova. Secili prej këtyre rasteve ka kontekst të ndryshëm, dinamikë të ndryshme dhe epilog të ndryshëm gjyqësor, por e përbashkëta e tyre është përsëritja e dhunës së rëndë ndaj shumë viktimave dhe ndjenja e frikës që krijuan në komunitet.
Rasti i parë që tronditi Maqedoninë në kohët e fundit ishte seria e vrasjeve në Shkup në vitin 2009. Viktor Karamarkov, atëherë një i ri në të njëzetat e vona, në periudhën nga marsi deri në tetor vrau katër gra të moshuara. Viktimat ishin të moshës midis 69 dhe 83 vjeç, ndërsa sulmet ndodhën në shtëpitë e tyre. Sipas konstatimeve gjyqësore, Karamarkov u binte zileve të dyerve dhe kërkonte ndihmë ose para me pretekstin se i nevojiteshin për nënën e sëmurë. Pasi ato ia hapnin derën, ai i sulmonte me një sëpatë të vogël ose me send të fortë, duke u shkaktuar goditje vdekjeprurëse, pas së cilës u merrte stolitë dhe gjërat me vlerë.
Policia i lidhi vrasjet përmes profilit të ngjashëm të viktimave, mënyrës së ekzekutimit dhe gjurmëve nga vendi i krimit. Përveç kësaj, disa gra që mbijetuan pas sulmeve përshkruan të njëjtin model të sjelljes. Karamarkov u arrestua më 27 tetor 2009. Pas procedurës gjyqësore u dënua me burgim të përjetshëm për katër vrasje dhe dy vrasje në tentativë. Rasti mbeti i mbajtur mend si një nga më brutalët në kryeqytet, me jehonë të fortë në publik për shkak të faktit se viktimat ishin të moshuara dhe të pambrojtura.
Rasti i dytë mori vëmendje edhe ndërkombëtare për shkak të profilit të pazakontë të të dyshuarit. Vlado Taneski ishte gazetar nga Kërçova i cili raportonte për serinë e vrasjeve në qytetin e tij, ndërsa më vonë hetimi tregoi se pikërisht ai qëndronte pas disave prej tyre. Në periudhën nga viti 2004 deri në vitin 2008 u vranë të paktën tri gra, të moshës rreth 60 vjeç. Viktimat ishin të lidhura, të abuzuara seksualisht dhe të mbytura, ndërsa trupat ishin hedhur në lokacione të ndryshme.
Në burimet publike më së shpeshti përmenden tri gra si viktima, me shënimin se hetimi shqyrtoi edhe mundësinë për një lidhje të katërt. Kronologjia që përmendet është si vijon: Mitra Simjanoska (64) u zhduk më 16 nëntor 2004 dhe u gjet më 12 janar 2005; Ljubica Licoska (56) u zhduk në fillim të nëntorit 2007 dhe u gjet më 3 shkurt 2008; Zhivana Temelkoska (65) u zhduk më 7 maj 2008 dhe u gjet më 16 maj. Te viktimat përsëriteshin elemente të rënda: ishin të lidhura me kabllo telefoni, të maltretuara, të dhunuara dhe të mbytura. Rasti mori peshë shtesë kur policia vërtetoi se Taneski në tekstet e tij shënonte detaje që nuk ishin bërë publike, si lloji i kabllos dhe fakti që ishte lënë në vendin e krimit.
Kthesa erdhi kur analiza e ADN-së e lidhi atë me gjurmët, ndërsa bastisjet zbuluan sende që përshtateshin në kuadrin e provave. Taneski u arrestua në qershor të vitit 2008. Disa ditë pas paraburgimit u gjet i vdekur në qelinë e burgut, ndërsa versioni zyrtar ishte vetëvrasje. Për këtë arsye, rasti kurrë nuk mori një aktgjykim gjyqësor, por në opinion mbeti perceptimi për një gazetar që bënte jetë të dyfishtë dhe e shndërroi atë në një seri krimesh rrëqethëse.
Ngjashmëritë me rastin më të fundit nga Nagoriçani i Vjetër shfaqen veçanërisht në pjesën e profilit të viktimave dhe mënyrës së ekzekutimit. Person i ndjeshëm, i moshuar, sulm në hapësirë private dhe dyshim për një model të mundshëm përsëritës janë elemente që i kemi parë tashmë në rastet e mëparshme, te Karamarkovi dhe Taneski. Pikërisht këto paralele e përforcojnë ndjeshmërinë e publikut dhe vëmendjen ndaj rrjedhës së hetimit aktual.
Në një vend të vogël si Maqedonia, shfaqja e vrasjeve serike ose përsëritëse është e rrallë, por kur ndodh, ajo ndryshon përgjithmonë perceptimin për sigurinë. Ajo hap pyetje serioze për detektimin e hershëm, koordinimin midis institucioneve dhe mënyrën se si komunikohet me publikun në momentet kur ekzistojnë gjetjet fillestare.
