Zyrih, 07 tetor, argument.mk/ – Votuesit zviceranë do të vendosin më 29 nëntor nëse do të lehtësojnë kufizimet e eksportit të armëve sipas një reforme të mbështetur nga qeveria dhe parlamenti.
Ndryshimet e propozuara do të lejojnë eksportet në vendet që konsiderohen partnerë të ngushtë me kontrolle të ngjashme eksporti, edhe nëse ato janë të përfshira në konflikt të armatosur, përveç në rrethana të jashtëzakonshme.
Lista përfshin 19 vende evropiane, krahas SHBA-së, Kanadasë, Australisë, Japonisë, Zelandës së Re dhe Argjentinës. Reforma do të shfuqizojë kërkesën e përgjithshme që blerësit të nënshkruajnë deklaratat që ndalojnë rieksportin pa miratimin e qeverisë zvicerane.
Megjithashtë autoritetet mund t’i kërkojnë ende këto deklarata të bazuar në rastet individuale. Ligji aktual ndalon eksportet e armëve në vendet e përfshira në konflikt të armatosur ose që kryejnë shkelje serioze dhe sistematike të të drejtave të njeriut.
Rregullat më të rrepta të prezantuara në 2022 hoqën aftësinë e qeverisë për të dhënë përjashtime. Që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia, Zvicra ka refuzuar kërkesat nga disa vende evropiane për të transferuar pajisje ushtarake të prodhimit zviceran në Kiev.
Parlamenti miratoi reformën në dhjetor 2025, por një aleancë kundërshtare mblodhi 75 mijë nënshkrime të vlefshme për të shkaktuar referendum. Mbështetësit, përfshirë partitë e krahut të djathtë dhe të qendrës së djathtë dhe prodhuesit e armëve, argumentojnë se kufizimet ekzistuese dobësojnë konkurrencën e industrisë dhe kërcënojnë aftësinë e saj për të furnizuar ushtrinë e Zvicrës.
Nga ana tjetër, kundërshtarët, përfshirë Partinë Socialdemokrate, të Gjelbërit dhe grupet e shoqërisë civile, paralajmërojnë se ndryshimet mund të dërgojnë armë zvicerane në zonat e konfliktit dhe të minojnë neutralitetin dhe traditën humanitare të vendit.
Ata thonë se reforma nuk do të rrisë mbështetjen për Ukrainën, e cila është e përjashtuar nga lista preferenciale. Eksportet zvicerane të armëve u rritën me 43 për qind në vitin 2025 në afro 950 milionë franga zvicerane (1.15 miliardë dollarë), me Gjermaninë që mbetet klienti më i madh.
