Tetovë, 4 prill argument.mk/ – Jegunovca është rikthyer sërish në qendër të vëmendjes pasi profesori Zlatko Ilijoski paralajmëroi se në deponinë e ish-“Jugohrom”-it ndodhen rreth 7.000 ton krom gjashtëvalent – një substancë që konsiderohet jashtëzakonisht toksike dhe kancerogjene. Ai e përshkroi të gjithë lokacionin si një deponi që duhet trajtuar si mbetje e rrezikshme. Në një debat televiziv në Telma, Ilijoski theksoi gjithashtu se bëhet fjalë për një masë shumë më të madhe materiali industrial, me vlerësime që flasin për mbi dy milionë ton mbetje, duke rihapur pyetjen se sa gjatë shteti do ta lërë këtë pikë të nxehtë ekologjike pa një zgjidhje përfundimtare.
Ajo që e bën këtë histori më shumë se një paralajmërim të zakonshëm mjedisor është afërsia e rrezikut me burimet ujore dhe shëndetin e popullatës. Në njoftimin për të njëjtin debat, Telma ngriti drejtpërdrejt pyetjen se sa e rrezikshme është jalovina e “Jugohrom”-it për burimin e Rashçes dhe nëse ekziston rreziku që Shkupi të mbetet pa ujë të pijshëm. Ndërkohë, shkrime hulumtuese dhe analiza ndërkombëtare prej vitesh paralajmërojnë se kromi gjashtëvalent nga deponia lidhet me ndotjen e tokës dhe ujërave në zonën përreth Jegunovcës.
Pesha e këtij paralajmërimi shtohet edhe nga fakti se nuk bëhet fjalë për një zbulim të ri, por për një problem të vjetër që prej kohësh endet nëpër institucione. Ministria e Mjedisit, sipas raportimeve në mediat vendore, e rendit këtë deponi si një nga 16 pikat e nxehta të identifikuara në vend. Po ashtu, është bërë e ditur se në vitin 2024 është përgatitur një studim nga Instituti i Ndërtimtarisë së Maqedonisë për një zgjidhje të përhershme, i cili i është dorëzuar ministrisë si porositëse. Me fjalë të tjera, alarmi ekziston – ajo që mungon është veprimi përfundimtar.
Në këtë kuptim, historia e Jegunovcës nuk ka të bëjë vetëm me shifrën prej 7.000 tonësh krom të rrezikshëm, por me faktin se sa gjatë mund të jetojë shteti përballë një kërcënimi toksik që prej kohësh është i njohur, i matur dhe i dokumentuar. Ndërsa zgjidhja mbetet e bllokuar mes studimeve, procedurave dhe ngadalësisë institucionale, Jegunovca vazhdon të jetë simbol i një problemi ekologjik që nuk zhduket me mbylljen e fabrikave, por vazhdon të jetojë nën tokë, në ujë dhe në frikën se çmimi më i lartë mund të paguhet vetëm atëherë kur të jetë tepër vonë.
