Shkup, 9 korrik Zhurnal.mk – Debati mbi modelin zgjedhor në Maqedoninë e Veriut po bëhet edhe më i rëndësishëm dhe më i nxehtë, sepse secila parti ka të drejtë në atë që po e kërkon. Disa parti kërkojnë që të krijohet një zonë zgjedhore, disa propozojnë dy njësi zgjedhore, disa t ëmbetet sistemi aktual me 6 njësi dhe disa kërkojnë 8 njëzi zgjedhore. Ajo që është shumë e rëndësishme është që përfaqësimi i të gjithë qytetarëve të jetë i barabartë dhe të ketë ë pak numër të votave të humbura, shkruan “Zhurnal.mk”.
Gjashtë njësi, gjashtë gara të ndryshme
Modeli zgjedhor i tanishëm e ndan Maqedoninë e Veriut në gjashtë zona zgjedhore. Në praktikë, kjo do të thotë që partitë nuk marrin pjesë në një zgjedhje parlamentare, por në gjashtë gara të ndryshme zgjedhore. Në vend që të gjitha votat të mblidhen në një vend dhe mandatet të shpërndahen sipas tyre, secila zonë zgjedhore ka llogaritjen e vet të veçantë. Rezultati është se mijëra vota mbeten pa përfaqësim politik thjesht sepse në një zonë të caktuar zgjedhore nuk ishin të mjaftueshme për të fituar një mandat.
Kjo do të thotë që një parti mund të marrë mbështetje të konsiderueshme në të gjithë vendin, por prapë të mbetet pa një deputet sepse këto vota ndahen në gjashtë zona të ndryshme zgjedhore. Në një zonë zgjedhore, të njëjtat vota do të bashkoheshin dhe në mënyrë më realiste do të shndërroheshin në mandate deputetësh. Kjo zvogëlon numrin e votave të humbura dhe Parlamenti pasqyron më saktë vullnetin politik të qytetarëve.
Modeli aktual nuk shpërblen atë që ka mbështetjen më të madhe në vend, por atë që ka arritur ta përqendrojë më mirë mbështetjen në zonat zgjedhore individuale. Me fjalë të tjera, sistemi aktual nuk pyet vetëm se sa qytetarë votojnë për një opsion politik, por edhe se ku jetojnë këta qytetarë.
Këtu buron pasoja më e madhe politike e modelit aktual. Çdo votë që nuk shndërrohet në mandat prish proporcionalitetin e rezultatit zgjedhor dhe krijon një avantazh shtesë për partitë më të mëdha, shkruan “Zhurnal.mk”
Humbje e votave, në interes të partive të mëdha
Sa më shumë vota humbasin, aq më e lehtë është për partitë më të mëdha të fitojnë një pjesë më të madhe të vendeve sesa do të kishin në një zonë të vetme zgjedhore. Prandaj, gjashtë zonat zgjedhore nuk janë një zgjidhje e rastësishme, por një mekanizëm që ka ruajtur dypartiakësinë për dekada dhe ka mbrojtur partitë që qeverisin me radhë.
Për më tepër, modeli i sotëm nuk e vlerëson vullnetin e votuesve në mënyrë të barabartë. Sipas shpërndarjes aktuale, një deputet në një zonë elektorale ka nevojë për rreth 9,018 vota, dhe në një tjetër zonë 6,662. Kjo do të thotë se për të njëjtin rezultat politik, nevojiten mijëra votues më shumë në një pjesë të vendit sesa në një tjetër. Vlera e pabarabartë e votës është pasojë e drejtpërdrejtë e një modeli zgjedhor që prej kohësh nuk ka qenë në gjendje të sigurojë përfaqësim të barabartë politik, shkruan “Zhurnal.mk”
Votimi i diasporës në mënyrë elektronike është i rrezikshëm
Zgjidhjet e propozuara për votimin e diasporës mbartin një rrezik të lartë abuzimi, gjë që dëmton drejtpërdrejt besimin e publikut në procesin zgjedhor në përgjithësi.
Ky është një propozim krejtësisht i ndryshëm nga ai që është krijuar deri më tani, një sistem votimi ku votuesit votojnë me gjurmë gishtash, verifikim identiteti etj.
Propozimi për votim elektronik realisht është diçka absolutisht e pamundur për t’u kontrolluar, diçka që shumë demokraci më të zhvilluara se e Maqedonisë së Veriut kanë planifikuar ta vendosin si sitem, por hoqën dorë për shkak të rreziqeve për manipulim.
Edhe votimi i diasporës me postë ose me letra është një proces i vështirë për ta kontrolluar. Si mund të jemi të sigurt se ato letra, të cilat do të mbërrijnë ditën e votimit, në zgjedhjet presidenciale, le të themi, të vitit 2029, do të jenë autentike dhe të dërguara nga njerëz që janë vërtet njerëzit tanë që jetojnë në diasporë? Si mund të jemi të sigurt se dikush nuk do ta abuzojë këtë proces? Si mund të jemi të sigurt se një person nuk do të dërgojë letra në emër të shumë njerëzve?
Partitë shqiptare të jenë më të vëmendshme
Sistemi zgjedhor në Maqedoninë e Veriut është i bazuar në listat e mbyllura dhe proporcionalitetin, me vendin të ndarë në 6 njësi zgjedhore parlamentare, ku shqiptarët nxjerrin deputetët kryesisht nga njësitë 1, 2, 5 dhe 6. Partitë shqiptare prej kohësh e shohin këtë sistem si diskriminues dhe kanë bërë thirrje për reformë, por tani duhet të jenë më të kujdesshëm se çfarë sistemi zgjedhor mund të pranojnë.
Të gjitha kalkulimet tregojnë se duhet të vazhdohet ky model zgjedhor, duhet të ketë lista të hapura që i japin qytetarit fuqinë për të zgjedhur vetë deputetin dhe jo thjesht udhëheqësin e partisë—duke rritur kështu llogaridhënien.. Përtej ndarjes së njësive, partitë shqiptare në vazhdimësi kërkojnë që llogaritja e mandateve të bëhet në atë mënyrë që të pasqyrojë besnikërisht peshën demografike të shqiptarëve në parlament, shkruan “Zhurnal.mk”
