Ndërsa Shtetet e Bashkuara po dislokojnë në Lindjen e Mesme forcën më të madhe ushtarake që nga lufta e Irakut në vitin 2003, përfaqësuesit e Uashingtonit dhe Teheranit ulen sërish në tryezën e bisedimeve në Gjenevë. Me shpresat për një përparim diplomatik mbi programin bërthamor që po veniten gjithnjë e më shumë, rajoni po përgatitet për atë që ekspertët e sigurisë e quajnë një “numërim mbrapsht ushtarak”.
Planet e Shtëpisë së Bardhë dhe përgjigja e Teheranit
Burime nga Uashingtoni raportojnë se Presidenti Donald Trump po shqyrton opsionin e sulmeve të kufizuara ushtarake. Ky skenar synon të ushtrojë presion maksimal mbi Teheranin për të pranuar kërkesat e reja mbi programin bërthamor, duke u përpjekur të shmangë njëkohësisht një luftë të përgjithshme. Megjithatë, nëse diplomacia dështon plotësisht, në tavolinë mbetet edhe një fushatë më e gjerë ushtarake që synon dobësimin apo rrëzimin e regjimit iranian.
Përballë këtij presioni, Irani ka zyrtarizuar qëndrimin e tij përmes një letre drejtuar Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres. Teherani thekson se nuk dëshiron të nisë një luftë, por paralajmëron se në rast të një agresioni ushtarak, do të përgjigjet “me vendosmëri dhe në mënyrë të përshtatshme”, duke u thirrur në të drejtën ndërkombëtare për vetëmbrojtje.
Faktori Izraelit dhe presioni për ndërhyrje
Tensioni rëndohet më tej nga qëndrimi i Izraelit, i cili e konsideron Iranin një kërcënim ekzistencial. Kryeministri Benjamin Netanyahu po ushtron presion të vazhdueshëm mbi Uashingtonin për veprime konkrete. Gjatë një fjalimi të ashpër në parlamentin izraelit (Knesset), Netanyahu paralajmëroi se nëse regjimi iranian bën “gabimin më të madh në histori” duke sulmuar Izraelin, përgjigja do të jetë me “një forcë të paimagjinueshme”.
Sipas Menashe Amir, një ekspert i çështjeve iraniane, Uashingtoni po bindet gjithnjë e më shumë nga argumentet izraelite se stabiliteti në rajon mund të arrihet vetëm përmes rënies së regjimit aktual në Teheran.
Alarmi i ekspertëve, ndryshimi i regjimit, një iluzion?
Pavarësisht retorikës së luftës, analistët ndërkombëtarë mbeten skeptikë mbi pasojat e një ndërhyrjeje ushtarake. Damon Golriz, nga Instituti i Hagës për Ndryshim Global, paralajmëron se një sulm, qoftë edhe i kufizuar, mund të shkaktojë një “reaksion zinxhir” të pakontrollueshëm, duke aktivizuar grupet militante pro-iraniane në të gjithë Lindjen e Mesme.
Ndërkohë, Kamran Matin nga Universiteti i Sussex thekson se SHBA-së i mungon një “strategji e qartë daljeje”. Ekspertët theksojnë se edhe nëse regjimi bie, perspektiva për një tranzicion të butë drejt një demokracie laike është e zbehtë. Rreziku real mbetet kolapsi total i shtetit iranian apo vendosja e një diktature të re ushtarake. Për këtë arsye, shumë vëzhgues besojnë se administrata Trump, në fund të fundit, do të preferonte një marrëveshje pragmatike në vend të një konflikti të hapur ushtarak.
