Shkup, 12 nëntor – Komisioni Evropian ka propozuar një mekanizëm të ri mbrojtës që mundëson pezullimin e së drejtës së votës dhe kufizimin e fondeve financiare për shtetet e reja anëtare të Bashkimit Evropian. Mali i Zi është vendi i parë ku pritet të aplikohet kjo kërkesë, por më pas radhën e kanë Shqipëria e Maqedonia e Veriut. Kjo do të ishte zgjidhje e mirë për vendet e Ballkanit, por a do ta pranojnë të gjitha vendet anëtare të BE-së këtë gjë! Kjo është një zgjidhje gjysmake por është dalje nga “qorrsokaki” ku ndodhet vendi aktualisht, shkruan “argument.mk/”.
Çfarë do të thotë të pezullohet e drejta e votës?
Komisioni evropian ka nxjerrë mësime nga prapakthimi demokratik i vërejtur në vende si Hungaria dhe Polonia. Klauzola e re institucionale do t’i lejonte BE-së të ndërmerrte masa ndaj anëtarëve të rinj në rast të shkeljeve të rënda të vlerave themelore ose të parimit të bashkëpunimit të sinqertë. Në rastet më serioze, masat përfshijnë pezullimin e të drejtave të votës në Këshillin e BE-së dhe ngrirjen e fondeve.
Komisioni Evropian ua dërgoi draftin e parë shteteve anëtare në tetor, ndërsa presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së po përpiqet të arrijë një marrëveshje në nivel ambasadorësh që javën e ardhshme. Deri atëherë, Podgorica mund të përpiqet të ndikojë në tekst përmes bisedimeve me qeveritë e shteteve anëtare. Ende ka dallime midis tyre. Italia dëshiron që masat të jenë proporcionale dhe të përshtatura për secilin vend, ndërsa Holanda mbështet të njëjtën qasje ndaj të gjithë kandidatëve.
Komisioni ka propozuar që klauzola të mund të aktivizohet brenda 15 viteve të para pas anëtarësimit. Mund të merren masa në rast të një shkeljeje serioze të vlerave themelore të BE-së ose detyrimit të bashkëpunimit. Pezullimi i të drejtës së votës parashikohet për rastet më serioze. Afati dhe metoda e vendimmarrjes janë ende në diskutim.
Traktatet e mëparshme të pranimit, përfshirë ato të Kroacisë, Bullgarisë dhe Rumanisë, përmbanin tashmë klauzola mbrojtëse në fusha të tilla si tregu i brendshëm dhe gjyqësori. Propozimi i ri shkon për të drejtën e votës. Ai bazohet në përvojën e qeverisë hungareze të Viktor Orban, e cila përdori veton për të bllokuar vendimet e përbashkëta, duke përfshirë hapat në procesin e pranimit të Ukrainës.
Çfarë do të thotë ky propozim për Maqedoninë e Veriut?
Mali i Zi mbylli përkohësisht dy kapituj të tjerë më 6 nëntor, duke e çuar totalin në 23. Ndërsa BE-ja tashmë po punon për traktatin e pranimit, Maqedonia e Veriut ende nuk ka miratuar ndryshimet kushtetuese të nevojshme për të hapur grupin e parë.
Klauzolat që po përgatiten aktualisht për Podgoricën mund të bëhen një model për traktatet e ardhshme të pranimit, përfshirë atë të Maqedonisë së Veriut.
Një propozim i veçantë nga Komisioni është gjithashtu i rëndësishëm për Shkupin. Sipas tij, anëtarët e rinj do të angazhohen në vitet e para pas anëtarësimit që të mos bllokojnë vendimet e BE-së për zgjerimet e ardhshme ose mosmarrëveshjet dypalëshe. Ky detyrim propozohet për anëtarët e ardhshëm, ndërsa kërkesa për ndryshime kushtetuese mbetet pjesë e kornizës aktuale negociuese të Maqedonisë së Veriut.
A është i mirë ky propozim për Shkupin zyrtar!
Nga njëra anë, ky mekanizëm synon të zhbllokojë zgjerimin duke u dhënë garanci shteteve anëtare skeptike, por nga ana tjetër, krijon rregulla më të rrepta dhe kufizuese për anëtarët e ardhshëm.
Shumë vende anëtare të BE-së kanë hezituar të pranojnë anëtarë të rinj nga frika e përsëritjes së bllokadave të brendshme, si rasti i Hungarisë. Ky mekanizëm u jep atyre siguri se BE-ja do të ketë mjete të shpejta kontrolli, duke rritur gjasat politike që zgjerimi të ecë përpara.
Për Maqedoninë e Veriut, e cila përballet me kritika të vazhdueshme për ngecje në luftën kundër korrupsionit dhe në gjyqësor, mbikëqyrja 15-vjeçare shërben si garanci që reformat të mos kthehen mbrapsht pas anëtarësimit.
Edhe nëse një shtet i ri do të përballej me kufizime në vendimmarrjen politike, anëtarësimi sjell akses në tregun e përbashkët evropian dhe fonde zhvillimi.
Sipas raportit të fundit të Komisionit Evropian të publikuar në nëntor 2026, pengesa kryesore e Maqedonisë së Veriut mbetet miratimi i ndryshimeve kushtetuese për përfshirjen e pakicës bullgare. Ky mekanizëm i ri nuk e heq veton dypalëshe dhe nuk e përshpejton procesin nëse Shkupi nuk i plotëson kushtet ekzistuese për hapjen e grupkapitujve.
Për Maqedoninë e Veriut, kjo masë është një kompromis i nevojshëm, sepse e bën hyrjen në BE politikisht më të pranueshme për kryeqytetet evropiane, por me çmimin e një statusi të mbikëqyrur për një dekadë e gjysmë pas anëtarësimit.
Për momentin, vëmendja e qeverisë në Shkup nuk është te kushtet e pas-anëtarësimit, por te zhbllokimi i hapit të parë të negociatave. Raporti i Progresit i Komisionit Evropian i publikuar në nëntor 2026 konfirmoi se Maqedonia e Veriut mbetet e bllokuar sepse nuk ka miratuar ende ndryshimet kushtetuese për përfshirjen e bullgarëve. Kryeministri Mickoski ka propozuar që këto ndryshime të miratohen tani, por të hyjnë në fuqi vetëm kur vendi të anëtarësohet në BE — një propozim që është refuzuar nga Bullgaria, shkruan “argument.mk/”.
